Page 169 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี2560 วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน : ระหว่างวันที่ 19-21 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี 2560 “วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน” วันที่ 19 - 21 กรกฎาคม 2560

soil analytical laboratory and the reliability of the LDD soil testing kit was accepted when the
difference of the data between these two methods was not over than 1 level. We found

that the reliability of LDD soil testing kit for analysis of soil OM was 75% while those for

available P and exchangeable K were 92% the effectiveness of chemicals fertilizers
application for the tested crops was evaluated by comparing T2 and T6 for the cost of

fertilizers, yield, income and income per fertilizer cost unit. If the cost of fertilizer of T6 was
lower than T2 but the yield, income and income/unit coat of fertilizer were either the same

or higher than T2, LDD soil testing kit was effective for chemical fertilizer recommendation.

We found that from the total numbers of 18 field experiments, there were 11 experiments
where T6 was effective. For head lettuce experiments the use T6 rate reduced the fertilizer

cost and income compared to T2 rate but increased income per unit cost of fertilizer from

within the range of 15-41 to 90-66.

ค าน า
ภารกิจหนึ่งของกรมพัฒนาที่ดิน คือ การให้บริการตรวจวิเคราะห์ดินให้แก่เกษตรกร ซึ่งมีการ

ด าเนินงานทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาคในการตรวจวิเคราะห์ดิน มีทั้งการวิเคราะห์ดินด้วยวิธีการใน

ห้องปฏิบัติการ งานวิเคราะห์ดินเคลื่อนที่ (mobile unit) และการวิเคราะห์ดินด้วยชุดตรวจสอบดินแบบง่าย
(soil testing kit) โดยร่วมมือกับหมอดินอาสาในพื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศ ส าหรับชุดตรวจสอบดินที่ใช้ในการ

ด าเนินงานในช่วงก่อนปี พ.ศ. 2556 เป็นชุดตรวจสอบดินที่ผลิตขึ้นโดยหน่วยงานอื่นเพื่อการค้า แต่ในปี พ.ศ.
2556 กรมพัฒนาที่ดินได้พัฒนาชุดตรวจดินภาคสนาม (LDD soil testing kit) ขึ้น ซึ่งสามารถวิเคราะห์

ปฏิกิริยาของดิน ไนโตรเจนหรืออินทรียวัตถุ ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ และโพแทสเซียมที่สามารถ

แลกเปลี่ยนได้ และมีนโยบายที่จะใช้ชุดตรวจสอบดินดังกล่าวส าหรับการตรวจดินในพื้นที่เกษตรกร เพื่อแนะน า
อัตราการใส่ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดินต่อไป

ในการตอบสนองนโยบายดังกล่าว นักวิจัยจากส านักงานพัฒนาที่ดินเขต 6, 7, 8 และ 9 ได้ท าการวิจัย
ภายใต้แผนงานวิจัยประสิทธิภาพชุดตรวจดินภาคสนามกรมพัฒนาที่ดินส าหรับให้ค าแนะน าปุ๋ย ในช่วงปี

พ.ศ. 2556 - 2558 โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาแนวทางในการใช้ค่าวิเคราะห์ส าหรับการก าหนดอัตราที่

เหมาะสมส าหรับการปลูกข้าว ข้าวโพดและพืชผักบางชนิด และศึกษาประสิทธิภาพของ LDD soil testing kit
ในการให้ค าแนะน าการใช้ปุ๋ยเคมี

อุปกรณ์และวิธีการ

การด าเนินงานของแผนงานวิจัย ได้แบ่งการทดลองออกเป็นโครงการย่อย 3 โครงการ ตามชนิดพืชที่

ทดสอบ ได้แก่ ข้าว ข้าวโพด และผักกินใบ ซึ่งมีทั้งผักที่ปลูกบนพื้นราบและพื้นที่สูง โดยมีสถานที่จัดท าแปลง
ทดลอง ดังแสดงใน Figure 1 ส าหรับการทดลองในปี พ.ศ. 2556–2557 เป็นการทดสอบการตอบสนองของ

พืชแต่ละชนิดต่อการใส่ปุ๋ยเคมีอัตราต่างๆ ในแปลงทดลอง โดยใช้แผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ในบล็อค

144