Page 133 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี2560 วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน : ระหว่างวันที่ 19-21 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี 2560 “วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน” วันที่ 19 - 21 กรกฎาคม 2560

ค าน า
การเพิ่มผลผลิตทางการเกษตรโดยส่วนใหญ่ท าการใส่ปุ๋ยควบคู่กับให้น าชลประทาน ซึ่งมีส่วนส าคัญที่

ท าให้ผลผลิตเพิ่มขึ น ประกอบกับการเพิ่มขึ นของประชากรอย่างต่อเนื่อง ท าให้ความต้องการใช้น าเพื่อ
การเกษตรตลอดจนการอุปโภคบริโภคเพิ่มขึ น แต่ถ้าการใช้น านั นเป็นการใช้อย่างประหยัดและมีการจัดการน า

ที่มีประสิทธิภาพให้ดีขึ นเป็นการยืดอายุหรือยืดเวลาที่ไม่ต้องเผชิญกับสภาวะการขาดน าได้ (Water Scarcity)

(ดิเรกและคณะ, 2542) การใช้น าที่มีประสิทธิภาพต่อการปลูกพืชต้องค านึงถึงความสัมพันธ์ระหว่างดิน น า

และพืชอย่างต่อเนื่อง (บัญญัติ, มปป.) เมื่อปัจจัยด้านโรค แมลง และความอุดมสมบูรณ์ของดินไม่เป็นตัวจ ากัด
น าเป็นปัจจัยหลักที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของพืช ส าหรับข้าวโพดนั น ความต้องการน าในช่วงแรกของการ

เจริญเติบโตมีค่าน้อย และเพิ่มขึ นตามอายุ และถึงจุดสูงสุดในช่วงระยะกลางฤดูปลูก (Mid-Season Stage) ซึ่ง

เป็นระยะออกดอกและระยะน านม พอหลังจากระยะนี ปริมาณการใช้น าจะลดลง (Doorenbos and Pruitt,
1977) การขาดน าในช่วงออกดอก ซึ่งรวมถึงระยะออกดอกตัวผู้ ออกไหม และผสมเกสรนั นมีผลกระทบต่อ

ผลผลิตมากที่สุด แม้การขาดน าไม่รุนแรง (Doorenbos and Kassam, 1979) จากการศึกษาของ Claassen
and Show (1970) พบว่าการขาดน าในช่วงออกไหมและสร้างเมล็ด ผลผลิตลดลง 53 เปอร์เซ็นต์ นอกจากนี

Harder et al. (1982) ยังรายงานว่าการขาดน าอย่างรุนแรงและยาวนานในช่วง 2 สัปดาห์หลังออกไหม

ผลผลิตข้าวโพดลดลงถึง 33 เปอร์เซ็นต์ โดยน าหนักเมล็ดลดลง 20 เปอร์เซ็นต์ และจ านวนเมล็ดต่อต้นลดลง
15 เปอร์เซ็นต์ อย่างไรก็ตาม ความต้องการน า การตอบสนองต่อปริมาณน าที่ได้รับ และความทนทานต่อการ

ขาดน าในข้าวโพดอาจแตกต่างกัน ขึ นอยู่กับช่วงการเจริญเติบโต ชนิดและพันธุ์ที่ใช้ ชนิดและความอุดมสมบูรณ์

ของดิน รวมถึงสภาพภูมิอากาศ (วันชัย และคณะ, 2543) Katerji and Mastrorilli (2009) รายงานว่า
ประสิทธิภาพการใช้น าของพืชนั นยังขึ นกับการจัดการ สภาพภูมิอากาศท้องถิ่น น าที่เป็นประโยชน์ และเนื อดิน

ด้วย ดังนั นการน าข้อมูลจากงานวิจัยที่ผ่านมา มาใช้กับการปลูกข้าวโพดในสภาพดังกล่าวแตกต่างกันอาจไม่

เหมาะสม โดยเฉพาะในเรื่องชนิดของดิน ซึ่งเกี่ยวข้องในเรื่องของสมบัติทางด้านกายภาพอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับ
การเจริญเติบโตของข้าวโพด เช่น เนื อดิน ความหนาแน่นรวมของดิน ความลึกของดิน ระบบความชื นดิน เป็นต้น

ซึ่งสมบัติและสภาวะทางกายภาพของดินมีอิทธิพลต่อการงอกของเมล็ดข้าวโพด รวมถึงการเจริญเติบโตทั งวงจร
ชีวิตและการให้ผลผลิตของข้าวโพด

การเจริญเติบโตของข้าวโพด มีความจ าเป็นต้องอ้างอิงอาศัยสมบัติและสภาวะทางกายภาพที่เหมาะสม

ของดินในการค าจุนชีวิต ซึ่งหมายความว่าความสามารถในการให้ผลผลิตของดิน (Soil Productivity) จะถูก
ปรับปรุงให้สูงขึ นไม่ได้หากปราศจากการพิจารณาถึงสมบัติทางกายภาพของดิน และสมบัติทางกายภาพ

ดังกล่าวยังเกี่ยวข้องกับความชื นของดินในระบบการเกษตร ความชื นของดิน (Soil Moisture Content) เป็น
ข้อจ ากัดหลัก (Farooq et al., 2009) น าที่เป็นประโยชน์ (Available Soil Water) เป็นสิ่งส าคัญอันดับแรก

ส าหรับการเจริญเติบโตของพืช และความสามารถในการอุ้มน าของดินจึงเป็นสมบัติที่ส าคัญที่ส่งเสริมการท า

หน้าที่ของดินซึ่งรวมไปถึงผลิตภาพของดินด้วย (Shaxson, 2006) ซึ่งความชื นดินเป็นค่าที่แสดงปริมาณน าที่มี
อยู่ในดิน ไม่สามารถบอกระดับความยากง่ายในการที่พืชน าไปใช้ประโยชน์ได้ พืชดูดน าจากดินที่มีความชื นที่จุด

109