Page 211 - การวิเคราะห์ทรัพยากรธรรมชาติและการกำหนดบริเวณการใช้ที่ดินตามศักยภาพพื้นที่ลุ่มน้ำสาขาคลองจันดี (รหัส2202)
P. 211
155
13.2 ภาคผนวกที่ 2 การกําหนดชั้นคุณภาพลุมน้ํา
ประเทศไทยมีการกําหนดชั้นคุณภาพลุมน้ําหรือการแบงเขตพื้นที่ลุมน้ําตามลักษณะ
ศักยภาพทางอุทกวิทยา และทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู เพื่อประโยชนหลักในดานการจัดการ
ทรัพยากร และสภาพแวดลอมอยางมีประสิทธิภาพ หลักเกณฑประกอบการพิจารณาเพื่อกําหนดชั้น
คุณภาพลุมน้ําดังนี้
- สภาพภูมิประเทศ ใชลักษณะของแผนดิน เชน แนวบริเวณสันเขา ยอดเขาแหลม ยอดเขา
มนหุบเขา หนาผา เชิงเขา บริเวณกัดลึก รองเขา ที่ราบขั้นบันได ที่ราบหรือที่ลุม ซึ่งเปนผลสืบเนื่อง
จากกระบวนการชะลางพังทลายในอดีตและมีผลตอการกําหนดการใชประโยชนที่ดิน
- ความลาดชัน เปนศักยภาพที่เกี่ยวของกับกระบวนการชะลางและการสูญเสียหนาดิน เชน
ถาความลาดชันสูง โอกาสที่มีการพังทลายจะมาก ปริมาณการเคลื่อนยายของตะกอนดินก็มีมากตาม
- ความสูงจากระดับทะเล โดยทั่วไปเมื่อความสูงจากระดับทะเลมีมาก ความลาดชันของพื้นที่
จะเพิ่มขึ้นดวยและมีปริมาณฝนตกมากและนานขึ้น ความสูงจากระดับทะเลจึงมีอิทธิพลตอการชะลาง
พังทลายของหนาดิน มีหนวยที่ยอมรับกันเปนสากลวาใหวัดจากระดับทะเลปกติแลวใชชื่อเรียกวา
ความสูงจากระดับทะเลปานกลางมีหนวยเปนเมตร
- ลักษณะหิน โดยทั่วไปลักษณะของหินจะเกี่ยวโยงถึงการกําเนิดดินและคุณภาพของน้ําทา จึง
ใชชนิดของหิน อายุทางธรณีรวมทั้งคุณสมบัติที่จะแปรสภาพเปนดินที่มีความยากงายตอการถูกชะลาง
พังทลาย
- ลักษณะดิน โดยทั่วไปดินมีความแตกตางกันไปทั้งดานเคมี ฟสิกส และชีววิทยาสัมพันธ
ตอการกําหนดชั้นคุณภาพลุมน้ํา ใชคุณสมบัติทางดินที่เกี่ยวกับความลึก ความอุดมสมบูรณ และความยาก
งายตอการชะลางพังทลายของชนิดดินที่ปรากฏเปนสวนใหญในพื้นที่นั้นๆ
- สภาพของพืชพรรณและปาไม ซึ่งหมายถึงพืชคลุมดินไมวาจะเปนวัชพืช พืชเกษตร พืชปา
หญา ตนไมที่เหลืออยูในปจจุบันอาจจะพิจารณาจากรายงานของแผนที่ภาพถายทางอากาศจาก
ดาวเทียมที่สํารวจประจําป ซึ่งใหสภาพที่เปนจริงในปจจุบันมากที่สุด พืชคลุมดินดังกลาวจะเกี่ยวพันกับ
การชะลางผิวหนาดิน
การกําหนดชั้นคุณภาพลุมน้ํา การกําหนดชั้นคุณภาพลุมน้ํา นอกจากจะกําหนดขอบเขต
ความเหมาะสมของพื้นที่เปนหลักและใชลักษณะทางกายภาพเปนพื้นฐานแลว ยังมีการศึกษาขอมูล
ดานอื่นๆ เพิ่มเติมจากขอมูลเบื้องตน ที่เกี่ยวของกับสภาพแวดลอม ซึ่งไดแก ปริมาณน้ํา ปาไม ดิน
ตะกอน ขอมูลเศรษฐกิจและสังคม มาใชพิจารณารวมเพื่อชวยใหการกําหนดชั้นคุณภาพลุมน้ําสมบูรณ
ยิ่งขึ้น จากหลักเกณฑทั้ง 6 ประการเมื่อนํามาพิจารณากับสภาพพื้นที่แตละแหงของประเทศไทย
สามารถจําแนกได 5 ระดับชั้นคุณภาพ โดยใหความสําคัญเรียงลําดับกันไป เพื่อเปนเครื่องมือชวย
สํานักสํารวจดินและวางแผนการใชที่ดิน กรมพัฒนาที่ดิน