Page 3 - การประเมินคุณภาพดินและสมรรถนะความอุดมสมบูรณ์เพื่อเพิ่มผลิตภาพและลดความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินพื้นที่ลุ่มน้ำภาคกลางของประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

คำนำ

จากสถานการณของการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศโลกและภาวะเศรษฐกิจการเกษตรในปจจุบัน
สงผลใหประเทศไทยตองมีการเตรียมพรอมในการเรงพัฒนาและเพิ่มศักยภาพการผลิตทางการเกษตรใหเปนไป
อยางยั่งยืน จากอดีตจนถึงปจจุบันเกษตรกรมีการใชประโยชนที่ดินเพื่อปลูกพืชอยางเขมขนและตอเนื่อง ทั้งเพื่อ

การยังชีพและการคาทำใหดินเสื่อมคุณภาพและขาดความอุดมสมบูรณ สงผลตอคุณภาพของดินที่เปลี่ยนแปลงทั้ง
ในสวนของสมบัติทางกายภาพ เคมี และชีวภาพ รวมถึงระดับความอุดมสมบูรณของดิน สะทอนถึงศักยภาพและ
ขอจำกัดของดินตอการปลูกพืช ดังนั้น การสรางความเขาใจถึงคุณภาพดินและขอจำกัดเชิงพื้นที่ เปนสิ่งที่สำคัญใน
การใชที่ดินทางการเกษตรใหถูกตอง เหมาะสม และยั่งยืน

จากการติดตามสถานการณทรัพยากรดินของประเทศไทยพบวา ทรัพยากรดินมีแนวโนมที่จะเกิดความ

เสื่อมโทรมในระดับที่สูงขึ้นในอนาคต จากความเสื่อมโทรมทางดานกายภาพ เคมี และชีวภาพ เปนผลมาจากการ
ขาดการอนุรักษดินและน้ำ การปรับปรุงบำรุงดิน และการจัดการดินที่ไมเหมาะสม รวมถึงการใชที่ดินไมสอดคลอง
กับสมรรถนะและคุณภาพของที่ดิน เปนสาเหตุสำคัญที่ทำใหดินมีคุณภาพและผลิตภาพลดลง สงผลตอศักยภาพ
การผลิตพืชเศรษฐกิจทางการเกษตร และเสี่ยงตอความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินและที่ดิน โดยเฉพาะอยางยิ่ง
พื้นที่ที่เปนปญหาทางดานการเกษตร เชน พื้นที่ดินเค็ม ดินทรายจัด ดินตื้น ดินเปรี้ยวจัด และดินอินทรีย ตลอดจน

ดินที่มีการชะลางพังทลายสูง ดินกรดจัด และดินที่มีความอุดมสมบูรณต่ำ ซึ่งเกิดจากสภาพธรรมชาติ การใชที่ดิน
ภัยพิบัติ และการเปลี่ยนแปลงของสภาวะภูมิอากาศโลก สงผลทำใหคุณภาพของดินมีการเปลี่ยนแปลงและ
ทวีความรุนแรงเพิ่มมากขึ้น ดวยเหตุนี้ เพื่อลดความเสี่ยงของปญหาที่สงผลกระทบตอภาคการเกษตร

จึงจำเปนตองมีการติดตาม ประเมิน และตรวจสอบการเปลี่ยนแปลงคุณภาพของดิน เพื่อรายงานถึงสถานการณ
คุณภาพทรัพยากรดินในพื้นที่ลุมน้ำ ที่สงผลกระทบตอการผลิตพืชเศรษฐกิจที่สำคัญในระดับพื้นที่ รวมทั้งการ
กำหนดแนวทางการบริหารจัดการทรัพยากรดินและที่ดินในพื้นที่ลุมน้ำ ใหสามารถเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตทาง
การเกษตรไดอยางยั่งยืน และลดความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินและที่ดิน

กลุมศึกษาและวิเคราะหสถานการณทรัพยากรดิน กองสำรวจดินและวิจัยทรัพยากรดิน หวังเปนอยางยิ่งวา

การจัดทำรายงานสถานการณคุณภาพทรัพยากรดินในพื้นที่ลุมน้ำของประเทศไทย จะเกิดประโยชนในดานการ
บริหารจัดการทรัพยากรดินและที่ดินในพื้นที่ลุมน้ำเชิงระบบทั้งตอภาครัฐ ภาคเอกชน และเกษตรกรระดับพื้นที่
สามารถนำขอมูลไปประยุกตใชเพื่อการอนุรักษพื้นฟูทรัพยากรดินที่ยั่งยืน และคุมครองพื้นที่เกษตรกรรมที่
เหมาะสม รวมทั้งสามารถเพิ่มความสามารถในการแขงขันดานการเกษตรในระดับประเทศตอไป