Page 50 - รายงานฉบับสมบูรณ์ แนวปฏิบัติการที่ดี (good practices) บริเวณพื้นที่ดินเค็มในประเทศไทย
P. 50
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
กำรบริหำรจัดกำรพื้นที่ดินเค็มเพื่อกำรท ำฟำร์มเลี้ยงปลำในจังหวัดขอนแก่น
ที่มำ
การน าเทคโนโลยีการจัดการพื้นที่ดินเค็มให้สามารถใช้ประโยชน์และเกิดประสิทธิภาพสูงสุดโดย
การท าฟาร์มเลี้ยงปลาของนายสมพงษ์ ไชยสงค์ มาใช้ที่บ้านเลขที่ 171 หมู่ 9 บ้านหนองนางขวัญ ต าบล
เมืองเพีย อ าเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่นมีวัตถุประสงค์เพื่อให้เกษตรสามารถท าการเกษตรอย่างเกิด
ประสิทธิภาพสูงสุดในพื้นที่ดินเสื่อมโทรมจากความเค็ม เดิมพื้นที่ดินเค็มบริเวณนี้ส่วนใหญ่ใช้ประโยชน์โดย
การท านาปลูกข้าว แต่คุณภาพผลผลิตที่ได้ไม่ดีนัก เช่น เมล็ดข้าวไม่เต็ม ข้าวแข็งไม่อร่อย และสร้างรายได้
เพียงรอบละ 4,000 บาท ต่อไร่ ซึ่งไม่คุ้มค่าต่อการลงทุนหลังจากปรับเปลี่ยนพื้นที่เพื่อท าบ่อเลี้ยงปลานิล
และปลากระพง พบว่ามีรายได้อยู่ที่ 40,000-50,000 บาท/บ่อ/รอบ โดยใช้ต้นทุนและแรงงานที่น้อยกว่าแต่
ได้ผลผลิตและรายได้ที่มากกว่า ในปี 2556 นายสมพงษ์ ไชยสงค์ เป็นผู้น าในการก่อตั้ง และเป็นประธาน
กลุ่มเครือข่ายเกษตรกรผู้เลี้ยงปลาแปลงใหญ่บ้านหนองนางขวัญ
การท าฟาร์มปลาของนายสมพงษ์ ไชยสงค์ เป็นการเลี้ยงปลาในบ่อดินระบบปิด ไม่มีการปล่อยน ้า
จากบ่อเลี้ยงปลาสู่ภายนอกแต่จะท าการหมุนเวียนน ้าใช้ในแต่ละบ่อสลับกันไปเรื่อยๆเมื่อน ้าในบ่อเลี้ยงปลา
ระเหยออกไปมากก็จะสูบน ้าใหม่เข้ามา ปีละ 2-3 ครั้งแต่ส่วนใหญ่จะใช้น ้าจากน ้าฝน มีการป้องกันและ
ยับยั้งการแพร่กระจายความเค็มของดินในพื้นที่บ่อเลี้ยงปลาโดยการท าคันดินให้มีขนาดใหญ่และสูง
ล้อมรอบพื้นที่เลี้ยงปลาเพื่อป้องกันการไหลซึมของน ้าเค็มจากภายนอกบ่อที่มีความเค็มมากกว่าน ้าในบ่อ
ไหลซึมเข้ามา และไม่ปล่อยน ้าจากภายในบ่อเลี้ยงปลาออกไป ท าให้ไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและ
ชาวบ้านที่อาศัยโดยรอบ ส าหรับบริเวณขอบบ่อก็จะปลูกพืชทนเค็มจ าพวกไม้ยืนต้น เช่น มะพร้าว มะขาม
เทศ เพื่อใช้บริโภคในครัวเรือน และเพื่อยึดดินบนคันบ่อไม่ให้ดินพังทลายได้ง่าย นอกจากนี้ ยังเป็นการช่วย
รักษาหน้าดินให้มีความชุ่มชื้นอยู่เสมอ อีกทั้งช่วยยับยั้งการเคลื่อนที่ของเกลือที่อยู่ชั้นล่างขึ้นสู่ผิวดิน
41
