Page 100 - แผนบริหารจัดการป้องกันการชะล้างพังทลายของดินและฟื้นฟูพื้นที่เกษตรกรรมด้วยระบบอนุรักษ์ดินและน้ำ ลุ่มน้ำห้วยยาง อำเภอศรีเทพ และอำเภอวิเชียรบุรี จังหวัดเพชรบูรณ์

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

63

น้ าไหลบ่าบนผิวดิน (Surface Runoff) หมายถึง ปริมาณน้ าทั้งหมดที่ไหลจากผิวพื้นดินสู่ร่อง
น้ า ล าห้วย หรือล าคลอง น้ าฝนที่ตกลงมาบนพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งแล้วถูกซึมซับลงในดิน พืชดูดไปใช้ ถูกเก็บกัก

ไว้ในพื้นที่หรือระเหยไปในอากาศ น้ าที่เหลือจากขบวนการต่าง ๆ แล้วไหลลงสู่ร่องน้ าล าห้วย หรือล าคลองคือ
น้ าไหลบ่า ซึ่งอัตราและปริมาณของน้ าไหลบ่าจะมีมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่างคือ ความรุนแรง

ปริมาณ และทิศทางของฝนที่ตกลงมา ลักษณะความลาดเท และการเก็บกักน้ าบนพื้นผิวของพื้นที่ ลักษณะ

และคุณสมบัติของดินซึ่งมีผลต่ออัตราการซึมซับน้ า ชนิดและปริมาณของพืชพรรณที่ปกคลุมผิวพื้นดิน และ
ขนาดของลุ่มน้ าหรือพื้นที่รับน้ านั้น โดยปริมาณน้ าไหลบ่า และอัตราของน้ าไหลบ่าสูงสุดในพื้นที่รับน้ าห้วย

ยาง จังหวัดเพชรบูรณ์ สามารถประเมินได้ดังนี้

ปริมาณน้้าไหลบ่า (Q) ประเมินได้จากสูตร
Q = CIA (ลูกบาศก์เมตร)

C = สัมประสิทธิ์ของน้ าไหลบ่า (ก+ข+ค+ง+จ)

I = ปริมาณของน้ าฝน (มิลลิเมตรต่อปี)
A = พื้นที่ของบริเวณรับน้ า (เฮกแตร์)

อัตราของน้้าไหลบ่าสูงสุด (q) ประเมินได้จากสูตร
q = CiA (ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที)

360 x 6.25

C = สัมประสิทธิ์ของน้ าไหลบ่า (ก+ข+ค+ง+จ)
i = ความรุนแรงของน้ าฝน (มิลลิเมตรต่อชั่วโมง) (70 มิลลิเมตรต่อชั่วโมง)

A = พื้นที่ของบริเวณรับน้ า (ไร่)

ตารางที่ 3-5 ค่าคะแนนความรุนแรงของน้ าฝน (ก) เพื่อประเมินค่าสัมประสิทธิ์ของน้ าไหลบ่า

ความรุนแรงของน้ าฝน คะแนน
25 มิลลิเมตร/ชั่วโมง 0

25-50 มิลลิเมตร/ชั่วโมง 0.10

50-75 มิลลิเมตร/ชั่วโมง 0.20
75-100 มิลลิเมตร/ชั่วโมง 0.25

ตารางที่ 3-6 ค่าคะแนนลักษณะพื้นที่ (ข) เพื่อประเมินค่าสัมประสิทธิ์ของน้ าไหลบ่า

ลักษณะพื้นที่ คะแนน
ค่อนข้างราบ เฉลี่ยความลาดชัน 0-5 เปอร์เซ็นต์ 0

ลูกคลื่น เฉลี่ยความลาดชัน 5-10 เปอร์เซ็นต์ 0

เป็นภูเขาเล็ก ๆ เฉลี่ยความลาดชัน 10-20 เปอร์เซ็นต์ 0.05
ค่อนข้างชัน เฉลี่ยความลาดชันมากกว่า 20 เปอร์เซ็นต์ 0.10