Page 72 - รายงานการสำรวจดินเขตพัฒนาที่ดินลุ่มน้ำคลองแม่ยะมา - คลองม่วง ลำดับที่ ตก.6 (2556) ลุ่มน้ำสาขาคลองวังเจ้า (รหัส 0618) ลุ่มน้ำหลักแม่น้ำปิง (รหัส 06) พื้นที่ดำเนินการ บ้านเด่นวัว หมู่ที่ 4 ตำบลเชียงทอง อำเภอวังเจ้า จังหวัดตาก
P. 72
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
54
7.1.6 ธรณีสัณฐานและวัตถุต้นก าเนิดดิน
จากการศึกษาข้อมูลธรณีวิทยาและข้อมูลทรัพยากรดิน สามารถแบ่งลักษณะทาง
ธรณีสัณฐานและวัตถุต้นก าเนิดดินในพื้นที่ลุ่มน้ าสาขาคลองวังเจ้า (รหัส 0618) ออกได้ดังนี้
1) พื้นที่ตะกอนน้ าพา (alluvial plain) เป็นพื้นที่เกิดใหม่ ส่วนใหญ่อยู่ในส่วนของพื้นที่
ปรับระดับหรือพื้นที่การกร่อนซึ่งเกิดจากการกัดเซาะและทับถมของล าน้ าในปัจจุบัน บริเวณที่ราบเรียบถึง
ค่อนข้างราบเรียบสองข้างแม่น้ าปิง ประกอบด้วย สันดินริมน้ า (river levee) เกิดเป็นแนวริมฝั่งแม่น้ า ตะกอนดิน
ที่ถูกพัดพามาทับถมเป็นตะกอนใหม่ เนื้อหยาบถึงค่อนข้างหยาบ และพื้นที่ลุ่มสันดินริมน้ า (back swamp) เป็น
พื้นที่ที่ตะกอนดินที่ถูกพัดพามาทับถม เป็นตะกอนค่อนข้างใหม่ เนื้อละเอียดปานกลางถึงละเอียด นอกจากนี้ยัง
พบว่ามีการสะสมตัวของตะกอนตะพักล าน้ า และตะกอนน้ าพารูปพัด บริเวณที่มีสภาพพื้นที่ค่อนข้างราบเรียบถึง
ลูกคลื่นลอนลาด เป็นบริเวณที่ถัดจากพื้นที่การกร่อนลงมาตามแนวของแม่น้ า ส าหรับสภาพพื้นที่ที่เป็นที่ราบ
ระหว่างหุบเขาจะมีลักษณะเป็นแนวแคบๆตามล าน้ าสายต่างๆ ตะกอนจะมีการทับถมเป็นชั้น บางบริเวณอาจจะ
พบชั้นดานหินหรือหินโผล่ตามล าห้วย
2) พื้นที่ปรับระดับ (denudation surface) เป็นบริเวณที่มีกระบวนการต่างๆตาม
ธรรมชาติที่ท าให้เกิดการลดระดับของผิวแผ่นดิน อันได้แก่การผุพังอยู่กับที่ การกร่อน การแตกหลุดของมวล
เศษหินและการพัดพาท าให้บริเวณดังกล่าวมีสภาพพื้นที่ค่อนข้างราบเรียบถึงลูกคลื่นลอนลาดเล็กน้อย พบ
ในบริเวณของกลุ่มหินตะกอนประกอบด้วยหินโคลน หินดินดานและหินทรายแป้ง
3) บริเวณลานตะพักล าน้ าเก่า (old alluvium terrace) เป็นบริเวณที่เคยเป็นที่
ราบลุ่มมาก่อนในอดีตกาล แต่เนื่องจากล าน้ าได้กัดเซาะลึกลงในทางดิ่งมากขึ้น จึงได้ทิ้งที่ราบเหล่านี้ไว้ใน
ระดับสูงในปัจจุบัน และต่อมาได้ถูกน้ ากัดเซาะท าให้มีลักษณะเป็นลอนคลื่นสูงๆต่ าๆสลับกันไป วัตถุต้น
ก าเนิดดินบริเวณนี้เป็นพวกตะกอนล าน้ าเก่า (old alluvium) ที่ล าน้ าพัดพามาทับถมไว้นานแล้ว มีทั้ง
ตะกอนที่มีอนุภาคละเอียดหยาบ จนกระทั่งมีขนาดใหญ่เป็นก้อนกรวด ก้อนหินฝังอยู่ในเนื้อดินตามลาน
ตะพักล าน้ าระดับสูง ซึ่งก้อนกรวดหรือก้อนหินเหล่านี้มีลักษณะกลมมน ซึ่งแสดงถึงการเคลื่อนที่มากับท้อง
น้ าเป็นระยะเวลาอันยาวนานเนื่องจากเป็นดินตะกอนเก่า ผ่านกระบวนการเกิดดินมานานแล้ว ผ่านการชะ
ล้างมานาน ปริมาณแร่ธาตุอาหารพืชน้อย ความอุดมสมบุรณ์ของดินจึงต่ า
4) พื้นผิวที่เหลือจากการกร่อน (erosion surface) หรือพื้นผิวที่เหลือจากการ
กร่อนซอยแบ่ง (dissected erosion surface) พื้นที่บริเวณนี้วัตถุต้นก าเนิดดินเป็นประเภทที่เกิดจากการผุ
พังสลายตัวของหินต้นก าเนิดชนิดต่างๆที่อยู่ในบริเวณนั้นๆ (residuum) แต่เนื่องจากพื้นที่ส่วนใหญ่ลาด
เอียงบางแห่งจึงมีวัตถุต้นก าเนิดดินประเภทที่เกิดจากการสลายตัวของหินแล้วเคลื่อนย้ายลงมาสะสมตัวกัน
อยู่ตามบริเวณส่วนต่ าของพื้นที่ลาดเอียง (colluvium) ปะปนอยู่ด้วย ลักษณะและสมบัติของดินจึงแตกต่าง
กันไปตามชนิดของหินต้นก าเนิด บริเวณที่มีหินแกรนิตเป็นพื้นฐานมักจะให้ดินที่เป็นทรายจัดในกลุ่มดิน
Regosols หรือเป็นดินในกลุ่ม Red Yellow Podzolic Soils ที่เป็นดินปนกรวด ซึ่งเป็นเม็ดแร่ควอทซ์ที่
สลายตัวออกมาจากองค์ประกอบของหินแกรนิต ส่วนดินที่มีพื้นฐานเป็นหินดินดาน (shale) ก็จะให้ดินที่
เป็นดินลึก มีเนื้อละเอียด เป็นต้น
