Page 91 - การประเมินคุณภาพดินและสมรรถนะความอุดมสมบูรณ์เพื่อเพิ่มผลิตภาพและลดความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินพื้นที่ลุ่มน้ำภาคกลางของประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

5.4.2 การประเมินระดับความอุดมสมบูรณและสมรรถนะความอุดมสมบูรณของดิน

การศึกษาประเมินสภาพขอจำกัดและศักยภาพทางการเกษตรของดิน เพื่อเสนอแนะแนวทางใน

การจัดการดินใหตรงตามสมรรถนะเพื่อใชทางการเกษตร โดยสำรวจศึกษาดินในสนาม การวิเคราะหตัวอยาง
ดินทางกายภาพ และเคมีในหองปฏิบัติการตามวิธีมาตรฐาน กับการประเมินความอุดมสมบูรณและสมรรถนะ
ความอุดมสมบูรณของดิน

ผลการศึกษาพื้นที่ลุมน้ำปาสัก พบวาดินเปนดินลึกถึงตื้นมาก สภาพพื้นที่มีการระบายน้ำดีจนถึง

คอนขางเลวหรือเลว เนื้อดินเปนเนื้อดินปานกลางถึงละเอียด มีความอุดมสมบูรณต่ำถึงสูงในดินบน และมีความ
อุดมสมบูรณต่ำถึงปานกลางในดินลาง ผลการประเมินชั้นสมรรถนะความอุดมสมบูรณของดินพื้นที่ลุมน้ำพบวา
จำแนกหนวยสมรรถนะความอุดมสมบูรณดินไดทั้งหมด 46 หนวย (ภาพที่ 5-14 และตารางที่ 5-4) โดยมี
ขอจำกัด ไดแก ดินมีสภาพขังน้ำ (g) สำหรับพืชไร ความชื้นสำหรับการปลูกพืชในฤดูแลง (d) ดินเปนกรด อะลู
มินัมละลายออกมามากอาจเปนพิษกับพืช (a) มีความเปนดางสูง (b) ดินมีสมบัติยืด-หดตัวสูง (v) มีธาตุ

โพแทสเซียม (k) และฟอสฟอรัส (p) ที่เปนประโยชนต่ำ มีกรวดปริมาณมาก (r) ในชั้นดิน มีศักยภาพในการชะ
ละลายสูง (e) และดินมีคารบอนอินทรียต่ำ (m) ดังนั้น การใชที่ดินทางการเกษตรเพื่อใหไดผลผลิตที่ดี ควรมี
มาตรการการรักษาความชื้นในดิน และเพิ่มความเปนประโยชนของฟอสฟอรัสและจุลธาตุ มีการจัดการเรื่อง

ธาตุอาหารพืชโดยการใสปุยอินทรียรวมกับปุยเคมี และบางบริเวณดินมีความเสี่ยงตอการกรอนดินเนื่องจากมี
ความลาดชันสูงและมีชั้นดินบนและชั้นดินลางที่ตางกัน (LC) โดยเฉพาะดินที่การใชประโยชนที่เปนพืชไร เชน
ขาวโพด ควรมีการอนุรักษดินและน้ำรวมกับการใชที่ดินทางการเกษตร สำหรับแนวทางการจัดการดินตาม
ขอจำกัด (ตารางที่ 5-5) เพื่อเพิ่มผลิตภาพของดินตามเงื่อนไขที่พบในตัวแปรขยาย (สภาพขอจำกัด)

การใชที่ดินในการเกษตรกรรม ซึ่งมีรูปแบบการทำการเกษตร ชนิดพืชปลูก และการจัดการดินที่

แตกตางกันออกไป ในภาพรวมของการใชที่ดิน บริเวณที่เปนที่ลุม มีขอจำกัดของดินคือ สวนใหญดินมีธาตุ
ฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมที่เปนประโยชนต่ำ เปนดินที่มีศักยภาพทางการเกษตรดี ตอบสนองตอการใสปุย
โดยตองเนนการจัดการปุยฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมรวมกับการใชปุยพืชสด โดยเฉพาะปุยพืชสดตระกูลถั่ว
บางชนิดที่มีระบบรากลึก สามารถดึงธาตุอาหารพืชที่อยูลึกในดินขึ้นมา เมื่อมีการไถกลบจะเพิ่มธาตุอาหาร

ใหแกดินบนไดโดยเฉพาะไนโตรเจน นอกจากนี้ปุยพืชสดยังชวยเพิ่มธาตุฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แคลเซียม
และแมกนีเซียมใหสูงขึ้นดวย สามารถเพิ่มปริมาณคารบอนอินทรียใหแกดิน และชวยปรับปรุงโครงสรางของดิน
ทำใหดินรวนซุยและอุมน้ำไดดีขึ้น สวนในที่ดอน จะมีขอจำกัดเรื่องความชื้นไมเพียงพอและความเปนประโยชน

ของฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมต่ำ ดินเปนกรดจัดและเปนดินดางบางบริเวณ จึงมีศักยภาพทางการเกษตรดอย
กวาพื้นที่ลุม การปลูกพืชควรมีมาตรการการรักษาความชื้นในดิน นอกจากนี้ปลูกพืชที่เหมาะสมกับดินที่เปน
ดาง เชน ขาวโพด ออย และถั่ว บริเวณที่ดินเปนกรดจัดควรมีการใสปูนในการปรับพีเอชของดิน จะชวยเพิ่ม
ปริมาณความอิ่มตัวของเบส เพิ่มแคลเซียม และแมกนีเซียมใหแกดิน รวมถึงการดูดดึงธาตุอาหารพืชไดดี และ
การใชปุยเคมี ปุยคอก รวมกับการใชปุยพืชสด เปนสิ่งจำเปนสำหรับการเพิ่มความสามารถในการผลิตพืช ที่มี

ขอจำกัดดินในการขาดฟอสฟอรัส และโพแทสเซียมที่เปนประโยชน สำหรับบริเวณที่สูง อาจเลือกใชดิน
ทำการเกษตรไดแตตองมีการจัดการเรื่องธาตุอาหารพืช และควรใชปุยพืชสด ปุยคอก และปุยเคมีรวมกับการ
ใสปูน สภาพการใชที่ดินที่เหมาะสมที่สุด คือ ใหดินอยูในสภาพปาหรือพืชตามธรรมชาติปกคลุม หรือโดยใชใน
ระบบวนเกษตรและตองมีมาตรการเชิงอนุรักษดินและน้ำที่เหมาะสม