Page 5 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย
P. 5
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
คำนำ
ดินเปรี้ยวจัด (acid sulfate soil) เป็นดินที่มีปัญหาชนิดหนึ่งที่มีศักยภาพในการผลิตต่ำเมื่อเทียบกับดิน
ทั่วไป ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 5.4 ล้านไร่ทั่วประเทศ พบการแจกกระจายในภาคกลางเป็นส่วนใหญ่ ประมาณ
3.2 ล้านไร่ ส่วนที่เหลือพบบริเวณชายทะเลภาคตะวันออกและภาคใต้ สภาพภูมิประเทศที่พบส่วนใหญ่เป็นที่ลุ่มต่ำ
มีน้ำขังเป็นเวลานาน สภาพดินเป็นดินเหนียวจัด ดินมีปฏิกิริยาเป็นกรดจัด ทำให้ขาดความสมดุลของธาตุอาหารใน
ดิน โดยเฉพาะการขาดแคลนธาตุไนโตรเจน และฟอสฟอรัส และความเป็นพิษของอะลูมินัม และเหล็ก ที่มีอยู่มาก
เกินไป ทำให้ดินมีความอุดมสมบูรณ์ดินต่ำ โดยทั่วไป เกษตรกรใช้พื้นที่ดินเปรี้ยวจัดเพื่อการทำนาปลูกข้าว พื้นที่
บางส่วนปลูกไม้ผล ไม้ยืนต้น พืชผัก และพืชไร่เล็กน้อย ผลผลิตที่ได้มักจะต่ำกว่ามาตรฐานมากหากไม่มีการจัดการ
ดิน น้ำ และพืชที่เหมาะสม
การจัดทำเอกสารวิชาการ “สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย” ฉบับนี้เน้นการเกิด
และการแพร่กระจายดินเปรี้ยวจัด การจำแนกดินเปรี้ยวจัด ปัญหาและข้อจำกัดต่างๆ ทั้งทางกายภาพ เคมี และ
ชีวภาพของดินเปรี้ยวจัด แนวทางจัดการพื้นที่เพื่อการเพาะปลูกพืชโดยเฉพาะการทำนาข้าว ไม้ผล ไม้ยืนต้น และ
พืชผัก การใช้วัสดุปูนทางการเกษตรและวัสดุอื่นๆ เพื่อปรับปรุงดิน การจัดการธาตุอาหารพืช การจัดการน้ำเพื่อ
ควบคุมการเกิดกรด และการปลูกพืชทนกรดในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด ในแนวทางการลงทุนที่คุ้มค่าทางเศรษฐกิจ และ
เป็นที่ยอมรับของเกษตรกร ซึ่งการปลูกพืชในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด จำเป็นต้องปรับปรุงและพัฒนาให้ดินมีศักยภาพใน
การผลิตด้วยวิธีการที่เหมาะสมด้วยวิธีการต่างๆ เหล่านี้ จะทำให้การใช้ประโยชน์พื้นที่เกิดประสิทธิภาพสูงสุดและ
เกิดความยั่งยืน
กรมพัฒนาที่ดิน ซึ่งเป็นหน่วยงานหลักในการวางแผนและพัฒนาทรัพยากรที่ดินให้มีการใช้ประโยชน์ได้
อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน รวมถึงส่งเสริมถ่ายทอดเทคโนโลยีการพัฒนาที่ดินไปสู่เกษตรกร หวังเป็นอย่างยิ่งว่า
เอกสารวิชาการ “สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย” ฉบับนี้ จะเป็นประโยชน์ทางวิชาการแก่
นักวางแผน นักวิชาการ นักส่งเสริม เจ้าหน้าที่ของรัฐ นักศึกษา หมอดินอาสา เกษตรกร รวมถึงประชาชนทั่วไปใน
การนำไปศึกษา ค้นคว้าองค์ความรู้ และต่อยอดการดำเนินงานเพื่อวางแผนการพัฒนาพื้นที่และส่งเสริมแนวทาง
ปฏิบัติที่เหมาะสมในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัดได้อย่างถูกต้อง เกิดประโยชน์และมีประสิทธิภาพสูงสุด รวมถึงรักษาสมดุล
ทรัพยากรธรรมชาติควบคู่กันไป
คณะผู้จัดทำฯ
i
