Page 48 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

3.5 กลุ่มชุดดินและชุดดินในบริเวณพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด
กรมพัฒนาที่ดิน (2558) ได้รวบรวมชุดดินที่มีลักษณะสมบัติทางกายภาพ เคมี และสภาพแวดล้อมอื่นๆ ที่

ใกล้เคียงกัน สามารถใช้เป็นตัวแทนกันได้ จัดไว้เป็นกลุ่มเดียวกัน เพื่อความสะดวกในการถ่ายทอดวิธีการจัดการดิน
ในกลุ่มเดียวกันในบริเวณพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด ดังนี้
3.5.1 กลุ่มชุดดินที่ 2 กลุ่มดินเหนียวลึกมาก ปฏิกิริยาดินเป็นกรดจัดมาก อาจพบจุดประสีเหลืองฟางข้าว
ของสารประกอบกำมะถันลึกกว่า 100 เซนติเมตรจากผิวดิน การระบายน้ำเลว ความอุดมสมบูรณ์ปานกลาง ดิน
เป็นกรดจัดมาก ทำให้เกิดการตรึงธาตุอาหารและปลดปล่อยสารที่เป็นพิษต่อพืช โครงสร้างดินแน่นทึบ ดินแห้งแข็ง

และแตกระแหง ทำให้ไถพรวนยาก คุณภาพน้ำเป็นกรดจัดมาก ขาดแคลนแหล่งน้ำจืด และน้ำท่วมขังในฤดูฝน ทำ
ความเสียหายกับพืชที่ไม่ชอบน้ำ มีเนื้อที่ประมาณ 1,864,886 ไร่ กลุ่มชุดดินที่ 2 (ภาพที่ 3.1) ประกอบด้วย ชุดดิน
อยุธยา (Ay) ชุดดินบางน้ำเปรี้ยว (Bp) ชุดดินมหาโพธิ (Ma) ชุดดินบางปะอิน (Bin) และชุดดินท่าขวาง (Tq) มี

รายละเอียด ดังนี้
1) ชุดดินอยุธยา (Ayutthaya series: Ay) เกิดจากการทับถมของตะกอนน้ำจืด (riverine
deposits) ลักษณะเนื้อดินบนเป็นดินเหนียวสีเทาเข้มมีจุดประสีน้ำตาลแก่ ส่วนดินชั้นล่างเป็นดินเหนียวสีเทาหรือ
น้ำตาลอ่อนปนเทา พบจุดประสีเหลืองของจาโรไซต์ (Jarosite) และสีแดงเกิดขึ้นระหว่างความลึก 100-150

เซนติเมตรจากผิวดินบน และจะพบผลึกของยิปซั่มในดินชั้นบนตอนล่างและดินชั้นล่างตอนบน ปฏิกริยาของดินเป็น
กรดแก่ถึงแก่มาก ค่าความเป็นกรดเป็นด่างอยู่ระหว่าง 4.5-5.5 และค่าความเป็นกรดจะสูงขึ้นในชั้นดินเลน
2) ชุดดินบางน้ำเปรี้ยว (Bang Nam Prieo series: Bp) เกิดจากการทับถมของตะกอนน้ำกร่อย
ลักษณะเนื้อดินเป็นดินเหนียวสีเทาเข้มมาก ส่วนดินชั้นล่างเป็นเหนียวสีน้ำตาลปนเทาและจะเปลี่ยนเป็นดินเหนียว

สีเทาอมเขียวที่ความลึกประมาณ 150 เซนติเมตรจากผิวดินบน พบจุดประสีน้ำตาลแก่ สีเหลืองปนน้ำตาล และสี
เหลืองของสารจาโรไซต์ในดินชั้นบนตอนล่างและดินชั้นล่างที่อยู่เหนือชั้นดินเหนียวสีเทาอมเขียว ปฏิกิริยาของดิน
เป็นกรดแก่ถึงเป็นกรดปานกลาง ในชั้นดินบนค่าความเป็นกรดเป็นด่างอยู่ระหว่าง 5.0-6.0 ส่วนดินชั้นล่างจะเป็น
กรดแก่ถึงแก่มาก ค่าความเป็นกรดเป็นด่างอยู่ระหว่าง 4.5-5.0 และจะมีค่าเพิ่มขึ้นเป็นกลางถึงเป็นด่างในชั้นดิน

เหนียวสีเทาอมเขียวหรือสีมะกอก
3) ชุดดินบางปะอิน (Bang Pa-In series: Bin) เกิดจากตะกอนน้ำจืดและตะกอนน้ำกร่อย ลักษณะ
เนื้อดินเป็นดินเหนียว ดินเหนียวปนทรายแป้ง หรือดินร่วนเหนียวสีน้ำตาลเข้มมากปนเทา พบจุดประสีน้ำตาลแก่

ส่วนดินชั้นล่างเป็นดินเหนียว สีน้ำตาลเข้มปนเทา พบจุดประสีน้ำตาล น้ำตาลแก่และสีเทาเกิดขึ้นในดินชั้นล่าง ลึก
ประมาณ 1 เมตรลงไปจะพบชั้นดินที่เกิดจากการทับถมของตะกอนน้ำกร่อย โดยพบจุดประสีเหลืองของจาโรไซต์
และจุดประสีแดงในดินชั้นนี้ด้วย ปฏิกิริยาของดินเป็นกรดปานกลางในดินชั้นบน ค่าความเป็นกรดเป็นด่างอยู่
ระหว่าง 5.5-6.0 ส่วนดินชั้นล่างเป็นกรดแก่ถึงกรดแก่มาก ค่าความเป็นกรดเป็นด่างอยู่ระหว่าง 4.5-5.0
4) ชุดดินมหาโพธิ (Maha Phot series: Ma) เกิดจากการทับถมของตะกอนน้ำจืด ลักษณะเนื้อดิน

เป็นดินเหนียวสีดำหรือสีเทาเข้มมาก ส่วนดินชั้นล่างเป็นดินเหนียวสีน้ำตาลหรือน้ำตาลปนเทา ซึ่งทับอยู่บนดิน
เหนียวสีเทาเข้มหรือสีเทาปนน้ำเงิน พบจุดประสีน้ำตาลแก่ในชั้นดินบนและสีแดง สีเหลืองปนน้ำตาลในดินชั้นล่าง
และจะพบจุดประของจาโรไซต์ ในดินชั้นล่างลึกกว่า 1 เมตรจากผิวดินบน นอกจากนี้ยังพบรอยถูไถ (slickensides)

ในดินชั้นล่าง ปฏิกิริยาของดินเป็นกรดแก่มากถึงเป็นกรดจัด ค่าความเป็นกรดเป็นด่างอยู่ระหว่าง 4.5-5.0 แต่ค่า
ความเป็นกรดเป็นด่างจะเพิ่มขึ้นในชั้นดินเหนียวสีเทาปนน้ำเงิน

36 สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน